The Waste Land: The Burial Of The Dead

Nam Sibyllam quidem Cumis ego ipse oculis meis vidi in ampulla pendere, et cum illi pueri dicerent: Σίβυλλα τί θέλεις; respondebat illa: ἀποθανεῖν θέλω.

For Ezra Pound

il miglior fabbro

Με αυτούς τους στοίχους από το Σατυρικόν του Πετρόνιου Τίτου (60 μΧ) και την αφιέρωση στον προσωπικό του φίλο Ezra Pound, ο Thomas Stearns Eliot επιλέγει να ξεκινήσει το κατά κοινή ομολογία σημαντικότερο ποίημα του προηγούμενου αιώνα. Την Έρημη Χώρα.

Κι είναι ενδεικτικό του πνεύματος που διατρέχει το συνολικό ποίημα, από το οποίο σε αυτή την ανάρτηση θα εστιάσουμε στο πρώτο μέρος με τίτλο "Η ταφή των νεκρών".

Βεβαίως όσο μακάβρια κι αν ηχεί, πρέπει να γίνει σαφές ότι ο τίτλος του αποσπάσματος δεν είναι κυριολεκτικός. Το ποίημα εκδόθηκε το 1922, τρία χρόνια μετά την την πρώτη έκδοση του πονήματος του Άγγλου φιλοσόφου Oswald Spengler με τίτλο Η Παρακμή της Δύσης (σσ:Σύμπτωση;). Η Ευρώπη έχει αρχίσει ήδη να βιώνει τις συνέπειες τις νεοτερικότητας που είχε ως προμετωπίδα την ικανοποίηση ενός εγωτικού ατομοκεντρισμού. Η ευρωπαϊκή διανόηση ασκεί κριτική. Ωστόσο τα συντρίμμια ενός μεγάλου πολέμου που προηγήθηκε κι ενός ακόμα μεγαλύτερου που ακολούθησε, κάλυψαν για μεγάλο χρονικό διάστημα την αγωνία των ευρωπαϊκών λαών προς αναζήτηση της ταυτότητάς τους. Ποιος να φανταζόταν ότι σχεδόν έναν αιώνα μετά, θα βρισκόταν στα σπάργανα ένα πανευρωπαϊκό -αν όχι παγκόσμιο- ταυτοτικό κίνημα, ενώ η παγκοσμιοποιημένη πλέον νεοτερικότητα θα εξαπέλυε την τελική της επίθεση ενάντια σε κάθε μορφή συλλογικής ταυτότητας.

Η ταφή των νεκρών, θέτει το ιδεολογικό πλαίσιο ώστε να κατανοηθεί καλύτερα το σύνολο του ποιήματος.Αναφέρεται στην επίδραση που έχει ο μοντέρνος τρόπος ζωής στην ψυχή του ανθρώπου.

Η κεντρική ιδέα της Έρημης Χώρας, είναι η αποσύνδεση των υποκειμένων με τα πράγματα αυτά που μας κάνουν να είμαστε αυθεντικά άνθρωποι. O Eliot εστιάζει χαρακτηριστικά στην απώλεια ουσιαστικής επικοινωνίας, την ανικανότητα θεσμοθέτησης αξιακών συστημάτων που θα υπηρετούν την ψυχή του ανθρώπου και την έλλειψη θάρρους που απαιτείται για την επίλυση των καθημερινών προβλημάτων. Εν τέλει, μια κοινωνία που δεν μπορεί να επικοινωνήσει ουσιαστικά, τι πιθανότητες έχει να αναπτύξει ηθικές αξίες και να τις περάσει στις επόμενες γενιές; 

Με άλλα λόγια, ο σημερινός άνθρωπος που ζυγίζει τα πάντα με κριτήρια χρείας και κέρδους, είναι "νεκρός" υπό το πρίσμα παραδοσιακών αξιών όπως το θάρρος, η αλήθεια και τελικά η κοινότητα.

Συμπερασματικά, αυτά που εμείς σήμερα ως άνθρωποι της νεοτερικότητας θεωρούμε κοινονικές σχέσεις και κοινονικές δραστηριότητες, στα μάτια του Eliot δεν είναι τίποτα άλλο απο μια μαζική ταφή νεκρών ψυχών.

Έρημη Χώρα. μέρος Πρώτο: Η Ταφή Των Νεκρών 

(Μετάγραση. Γ. Σεφέρης)

Ο Απρίλης είναι ο μήνας ο σκληρός, γεννώντας

Μες απ’ την πεθαμένη γη τις πασχαλιές, σμίγοντας

Θύμηση κι επιθυμία, ταράζοντας

Με τη βροχή της άνοιξης ρίζες οκνές.

Ο χειμώνας μας ζέσταινε, σκεπάζοντας

Τη γη με το χιόνι της λησμονιάς, θρέφοντας

Λίγη ζωή μ’ απόξερους βολβούς.

Το καλοκαίρι μας ξάφνισε καθώς ήρθε πάνω απ’ το Σταρνμπέργκερζε

Με μια μπόρα· σταματήσαμε στις κολόνες,

Και προχωρήσαμε στη λιακάδα, ως το Χόφγκαρτεν,

Κι ήπιαμε καφέ, και κουβεντιάσαμε καμιάν ώρα.

Bin gar keine Russin, stamm’ aus Litauen, echt deutsch.

Και σαν ήμασταν παιδιά, μέναμε στου αρχιδούκα,

Του ξαδέρφου μου, με πήρε με το έλκηθρο,

Και τρόμαξα. Κι έλεγε, Μαρία,

Μαρία, κρατήσου δυνατά. Και πήραμε την κατηφόρα.

Εκεί νιώθεις ελευθερία, στα βουνά.

Διαβάζω, σχεδόν όλη νύχτα, και πηγαίνω το χειμώνα στο νότο.

Ποιες ρίζες απλώνονται γρυπές, ποιοι κλώνοι δυναμώνουν

Μέσα στα πέτρινα τούτα σαρίδια; Γιε του ανθρώπου,

Να πεις ή να μαντέψεις, δεν μπορείς, γιατί γνωρίζεις μόνο

Μια στοίβα σπασμένες εικόνες, όπου χτυπάει ο ήλιος,

Και δε σου δίνει σκέπη το πεθαμένο δέντρο, κι ο γρύλος ανακούφιση,

Κι η στεγνή πέτρα ήχο νερού. Μόνο

Έχει σκιά στον κόκκινο τούτο βράχο,

(Έλα κάτω απ’ τον ίσκιο του κόκκινου βράχου),

Και θα σου δείξω κάτι διαφορετικό

Κι από τον ίσκιο σου το πρωί που δρασκελάει ξοπίσω σου

Κι από τον ίσκιο σου το βράδυ που ορθώνεται να σ’ ανταμώσει

Μέσα σε μια φούχτα σκόνη θα σου δείξω το φόβο.

                      Frisch weht der Wind

                      Der Heimat zu,

                      Mein Irisch Kind

                      Wo weilest du?

«Μου χάρισες γυάκινθους πρώτη φορά πριν ένα χρόνο·

Μ’ έλεγαν η γυακίνθινη κοπέλα».

—Όμως όταν γυρίσαμε απ’ τον κήπο των Γυακίνθων,

Ήταν αργά, γεμάτη η αγκάλη σου, και τα μαλλιά σου υγρά, δεν μπορούσα

Να μιλήσω, θολώσανε τα μάτια μου, δεν ήμουν

Ζωντανός μήτε πεθαμένος, και δεν ήξερα τίποτε,

Κοιτάζοντας στην καρδιά του φωτός, τη σιωπή.

                     Oed’und leer das Meer.

Η κυρία Σόζοστρις, διάσημη χαρτομάντισσα,

Ήταν πολύ κρυολογημένη, μολαταύτα

Λένε πως είναι η πιο σοφή γυναίκα της Ευρώπης,

Με μια διαβολεμένη τράπουλα. Εδώ, είπε,

Είν’ το χαρτί σας, ο πνιγμένος Φοίνικας Θαλασσινός,

(Να, τα μαργαριτάρια, τα μάτια του. Κοιτάχτε!)

Εδώ ’ναι η Μπελλαντόνα, η Δέσποινα των Βράχων,

Η δέσποινα των καταστάσεων.

Εδώ ’ναι ο άνθρωπος με τα τρία μπαστούνια, κι εδώ ο Τροχός,

Κι εδώ ο μονόφθαλμος έμπορας, και τούτο το χαρτί,

Τα’ αδειανό, κάτι που σηκώνει στον ώμο,

Που ’ναι απαγορεμένο να το δω. Δε βρίσκω

Τον Κρεμασμένο. Να φοβάστε τον πνιγμό.

Βλέπω πλήθος λαό, να περπατά ένα γύρο.

Ευχαριστώ. Α δείτε την αγαπητή μου Κυρίαν Ισοψάλτου,

Πείτε της πως θα φέρνω τ’ ωροσκόπιο μοναχή μου:

Πρέπει να φυλαγόμαστε πολύ στον καιρό μας.

Ανύπαρχτη Πολιτεία,

Μέσα στην καστανή καταχνιά μιας χειμωνιάτικης αυγής,

Χύνουνταν στο Γιοφύρι της Λόντρας ένα πλήθος, τόσοι πολλοί,

Δεν το ’χα σκεφτεί πως ο θάνατος είχε ξεκάνει τόσους πολλούς.

Μικροί και σπάνιοι στεναγμοί αναδινόντουσαν,

Και κάρφωνε ο καθένας μπρος στα πόδια του τα μάτια.

Χύνουνταν πέρα στο ύψωμα και κάτω στο Κίνγκ Ουίλλιαμ Στρήτ,

Εκεί που η Παναγία Γούλνοθ μέτραε τις ώρες

Με ήχο νεκρό στο στερνό χτύπημα των εννιά.

Εκεί είδα έναν που γνώριζα, και τον σταμάτησα, φωνάζοντας: «Στέτσον!

Συ που ήσουνα μαζί μου στις Μύλες με τα καράβια !

Κείνο το λείψανο που φύτεψες στον κήπο σου τον άλλο χρόνο,

Άρχισε να βλασταίνει; Πες μου, θ’ ανθίσει εφέτο;

Ή μήπως η ξαφνική παγωνιά πείραξε τη βραγιά του;

Ω κράτα μακριά το Σκυλί τον αγαπάει. τον άνθρωπο,

Τι με τα νύχια του θα το ξεχώσει πάλι !

Συ ! hypocrite lecteur ! – mon semblable, - mon frère ! »

The Waste Land part 1. The Burial Of The Dead 

April is the cruellest month, breeding

Lilacs out of the dead land, mixing 

Memory and desire, stirring 

Dull roots with spring rain. 

Winter kept us warm, covering 

Earth in forgetful snow, feeding 

A little life with dried tubers. 

Summer surprised us, coming over the Starnbergersee 

With a shower of rain; we stopped in the colonnade, 

And went on in sunlight, into the Hofgarten, 

And drank coffee, and talked for an hour. 

Bin gar keine Russin, stamm’ aus Litauen, echt deutsch. 

And when we were children, staying at the arch-duke’s, 

My cousin’s, he took me out on a sled, 

And I was frightened. He said, Marie, 

Marie, hold on tight. And down we went. 

In the mountains, there you feel free. 

I read, much of the night, and go south in the winter. 

  What are the roots that clutch, what branches grow 

Out of this stony rubbish? Son of man, 

You cannot say, or guess, for you know only 

A heap of broken images, where the sun beats, 

And the dead tree gives no shelter, the cricket no relief, 

And the dry stone no sound of water. Only 

There is shadow under this red rock, 

(Come in under the shadow of this red rock), 

And I will show you something different from either 

Your shadow at morning striding behind you 

Or your shadow at evening rising to meet you; 

I will show you fear in a handful of dust. 

                      Frisch weht der Wind 

                      Der Heimat zu 

                      Mein Irisch Kind, 

                      Wo weilest du? 

“You gave me hyacinths first a year ago; 

“They called me the hyacinth girl.”

—Yet when we came back, late, from the Hyacinth garden, 

Your arms full, and your hair wet, I could not 

Speak, and my eyes failed, I was neither 

Living nor dead, and I knew nothing, 

Looking into the heart of light, the silence. 

Oed’ und leer das Meer. 

  Madame Sosostris, famous clairvoyante, 

Had a bad cold, nevertheless 

Is known to be the wisest woman in Europe, 

With a wicked pack of cards. Here, said she, 

Is your card, the drowned Phoenician Sailor, 

(Those are pearls that were his eyes. Look!) 

Here is Belladonna, the Lady of the Rocks, 

The lady of situations. 

Here is the man with three staves, and here the Wheel, 

And here is the one-eyed merchant, and this card, 

Which is blank, is something he carries on his back, 

Which I am forbidden to see. I do not find 

The Hanged Man. Fear death by water. 

I see crowds of people, walking round in a ring. 

Thank you. If you see dear Mrs. Equitone, 

Tell her I bring the horoscope myself: 

One must be so careful these days. 

  Unreal City, 

Under the brown fog of a winter dawn, 

A crowd flowed over London Bridge, so many, 

I had not thought death had undone so many. 

Sighs, short and infrequent, were exhaled, 

And each man fixed his eyes before his feet. 

Flowed up the hill and down King William Street, 

To where Saint Mary Woolnoth kept the hours 

With a dead sound on the final stroke of nine. 

There I saw one I knew, and stopped him, crying: “Stetson! 

“You who were with me in the ships at Mylae! 

“That corpse you planted last year in your garden, 

“Has it begun to sprout? Will it bloom this year? 

“Or has the sudden frost disturbed its bed? 

“Oh keep the Dog far hence, that’s friend to men, 

“Or with his nails he’ll dig it up again! 

“You! hypocrite lecteur!—mon semblable,—mon frère!”