Η Βροχή στο Πευκοδάσος

Ένας απ' τους σημαντικότερους λογοτέχνες του 20ου αιώνα υπήρξε αναμφισβήτητα ο Gabriele D'Annunzio (1863-1938). Πρίγκηπας του Montenevoso, Δούκας του Gallese και τιμηθείς ακολούθως με τα παράσημα OMS, CMG και MVM.

Συνδέθηκε με το παρηκμασμένο κίνημα (Decadent movement), μια μετεξέλιξη του μεσαιωνικού ρομαντικού κινήματος που πήρε το όνομα του κυρίως απ'τους επικριτές του. Επηρεάστηκε τόσο απο τον γαλλικό συμβολισμό όσο κι από τον αγγλικό αισθητισμό. Η επιρροή που άσκησε επίσης το έργο του Nietzsche στη σκέψη του, γίνεται αρκετά εμφανής ιδιαίτερα στα πολιτικά του κείμενα.

Ο Gabriele D'Annunzio έμεινε στη συνείδηση των Ιταλών περισσότερο ως πολιτικός στοχαστής και ήρωας του Α΄ΠΠ, εμείς όμως θα ασχοληθούμε με μια άλλη πτυχή της πολύπλευρης αυτής προσωπικότητας. 

Ως προς το ποίημα καθεαυτό

Μετά από εβδομάδες αφόρητης ζέστης, η βροχή τελικά έφερε μια ανάσα νέας ζωής. Είναι σαν ένα ξαφνικό ξύπνημα των αισθήσεων που μόνο ένας Κύριος των λέξεων, όπως ο Gabriele D'Annunzio μπορεί να αποδώσει με τόσο αυθεντικό τρόπο.

Στο περίφημο ποίημά του La Pioggia nel Pineto (Η Βροχή στο Πευκοδάσος) (Alcyone,1905), που γράφτηκε κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 1902, ο D'Annunzio αφηγείται μια βόλτα που ο ίδιος και η αγαπημένη του Ερμιόνη (ψευδώνυμο της διάσημης ηθοποιού Eleonora Duse) πραγματοποίησαν στην άκρη του δάσους κατά μήκος της ακτής της Τοσκάνης κοντά στην Πίζα.

Καθώς περπατούν, η βροχή αρχίζει να πέφτει και o D'Annunzio προσκαλεί τη σύντροφό του να σιωπήσει ώστε να ακούσουν την ποικιλία των ήχων που παράγει η βροχή καθώς χαϊδεύει το φύλλα του πευκοδάσους. Μέσα από μια μαεστρική επιλογή των λέξεων, ο D'Annunzio  περιγράφει τις άπειρες αποχρώσεις του πράσινου, τη μυρωδιά φρεσκάδας και τις φυσικές αισθήσεις που προκάλεσε η αναζωογονητική βροχή. Κατά τη διάρκεια αυτής της μαγική μεταμόρφωση της φύσης, μια άλλη μεταμόρφωση λαμβάνει χώρα, καθώς ο ποιητής κι η σύντροφός του γίνονται ένα με τη φύση περπατώντας βαθύτερα μέσα στο δάσος.


Επιμένοντας σε μια βασική μας αρχή, παραθέτουμε το ποίημα στη γλώσσα που συνεγράφει αυθεντικά (και τη μετάφραση επιπροσθέτως). Ακόμα κι όσοι δεν μιλούν Ιταλικά, θα μπορέσουν να αντιληφθούν την αρμονία των ήχων.

La pioggia nel pineto

Taci. Su le soglie                  
del bosco non odo
parole che dici
umane; ma odo
parole più nuove
che parlano gocciole e foglie
lontane.
Ascolta. Piove
dalle nuvole sparse.
Piove su le tamerici
salmastre ed arse,
piove su i pini
scagliosi ed irti,
piove su i mirti
divini,
su le ginestre fulgenti
di fiori accolti,
su i ginepri folti
di coccole aulenti,
piove su i nostri volti
silvani,
piove su le nostre mani
ignude,
su i nostri vestimenti
leggieri,
su i freschi pensieri
che l'anima schiude
novella,
su la favola bella
che ieri
t'illuse, che oggi m'illude,
o Ermione.

Odi? La pioggia cade
su la solitaria
verdura
con un crepitío che dura
e varia nell'aria
secondo le fronde
più rade, men rade.
Ascolta. Risponde
al pianto il canto
delle cicale
che il pianto australe
non impaura,
nè il ciel cinerino.
E il pino
ha un suono, e il mirto
altro suono, e il ginepro
altro ancóra, stromenti
diversi
sotto innumerevoli dita.
E immersi
noi siam nello spirto
silvestre,
d'arborea vita viventi;
e il tuo volto ebro
è molle di pioggia
come una foglia,
e le tue chiome
auliscono come
le chiare ginestre,
o creatura terrestre
che hai nome
Ermione.

Ascolta, ascolta. L'accordo
delle aeree cicale
a poco a poco
più sordo
si fa sotto il pianto
che cresce;
ma un canto vi si mesce
più roco
che di laggiù sale,
dall'umida ombra remota.
Più sordo e più fioco
s'allenta, si spegne.
Sola una nota
ancor trema, si spegne,
risorge, trema, si spegne.
Non s'ode voce del mare.
Or s'ode su tutta la fronda
crosciare
l'argentea pioggia
che monda,
il croscio che varia
secondo la fronda
più folta, men folta.
Ascolta.
La figlia dell'aria
è muta; ma la figlia
del limo lontana,
la rana,
canta nell'ombra più fonda,
chi sa dove, chi sa dove!
E piove su le tue ciglia,
Ermione.

Piove su le tue ciglia nere
sìche par tu pianga
ma di piacere; non bianca
ma quasi fatta virente,
par da scorza tu esca.
E tutta la vita è in noi fresca
aulente,
il cuor nel petto è come pesca
intatta,
tra le pàlpebre gli occhi
son come polle tra l'erbe,
i denti negli alvèoli
con come mandorle acerbe.
E andiam di fratta in fratta,
or congiunti or disciolti
(e il verde vigor rude
ci allaccia i mallèoli
c'intrica i ginocchi)
chi sa dove, chi sa dove!
E piove su i nostri vólti
silvani,
piove su le nostre mani
ignude,
su i nostri vestimenti
leggieri,
su i freschi pensieri
che l'anima schiude
novella,
su la favola bella
che ieri
m'illuse, che oggi t'illude,
o Ermione.

English translation:

Rain in the pinewoods

Be silent. At the edge
of the woods I do not hear
the human words you say;
I hear new words
spoken by droplets and leaves
far away.
Listen. It rains
from the scattered clouds.
It rains on the briny, burned
tamarisk,
it rains on the pine trees
scaly and rough,
it rains on the divine
myrtle,
on the bright ginestra flowers
gathered together,
on the junipers full of
fragrant berries,
it rains on our sylvan
faces,
it rains on our
bare hands
on our light
clothes,
on the fresh thoughts
that our soul, renewed,
liberates,
on the beautiful fable
that beguiled you
yesterday, that beguiles me today,
oh Hermione.

Can you hear? The rain falls
on the solitary
vegetation
with a crackling noise that lasts
and varies in the air
according to the thicker,
less thick foliage.
Listen. With their singing, the cicadas
are answering this weeping,
this southern wind weeping
that does not frighten them,
and nor does the grey sky.
And the pine tree
has a sound, the myrtle
another one, the juniper
yet another, different
instruments
under countless fingers.
And we are immersed
in the sylvan spirit,
living the same
sylvan life;
and your inebriated face
is soft from the rain,
like a leaf,
and your hair is
is fragrant like the light
ginestra flowers,
oh terrestrial creature
called Hermione.

Listen, listen. The song
of the flying cicadas
becomes fainter
and fainter
as the weeping
grows stronger;
but a rougher song
rises from afar,
and flows in
from the humid remote shadow.
Softer and softer
gets weaker, fades away.
One lonely note
still trembles, fades away.
No one can hear the voice of the sea.
Now you can hear the silver rain
pouring in
on the foliage,
rain that purifies,
its roar that varies
according to the thicker,
less thick foliage.
Listen.
The child of the air
is silent; but the child
of the miry swamp, the frog,
far away,
sings in the deepest of shadows
who knows where, who knows where!
And it rains on your lashes,
Hermione.

It rains on your black lashes
as if you were weeping,
weeping from joy; not white
but almost green,
you seem to come out of the bark.
And life is in us fresh
and fragrant,
the heart in our chests is like a peach
untouched
under the eyelids our eyes
are like springs in the grass
and the teeth in our mouths
green almonds.
And we go from thicket to thicket,
at a time together, at a time apart
(the vegetation, thick and vigorous,
entwines our ankles
entangles our knees)
who knows where, who knows where!
And it rains on our sylvan
faces,
it rains on our
bare hands
on our light
clothes,
on the fresh thoughts
that our soul, renewed,
liberates,
on the beautiful fable
that beguiled me
yesterday, that beguiles you today,
oh Hermione.